رویکردی نو بر  آموزش مدارس

رویکردی نو بر آموزش مدارس

بررسی نقش توأمان تاب‌آوری روانی، خودکارآمدی درسی و انگیزه پیشرفت در میان دانش‌آموزان پسر ۱۴ و ۱۵ ساله شهر کاشان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استاد گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم‌انسانی و حقوق، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
2 گروه علوم اجتماعی، گرایش مطالعات فرهنگی، دانشکده علوم‌انسانی و حقوق ، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
چکیده
در سال‌های اخیر، پژوهش‌های حوزه روان‌شناسی تربیتی، علوم رفتاری و جامعه‌شناسی تأکید زیادی بر نقش متغیرهای روان‌شناختی نظیر انگیزه درونی، باور به توانایی‌های شخصی (خودکارآمدی) و ظرفیت مقابله با دشواری‌های تحصیلی (تاب‌آوری) داشته‌اند. این مطالعه با هدف تعیین ارتباط میان همین سه مؤلفه در گروه دانش‌آموزان پسر 14و15 ساله شهر کاشان انجام شد. روش تحقیق از نوع توصیفی همبستگی بود. دانش‌آموزان پسر14و15 ساله مشغول به تحصیل درسال تحصیلی ۱۴۰۵ ۱۴۰۴، جامعه آماری را تشکیل می‌دادند. از میان آن‌ها، نمونه‌ای به حجم ۳۶۵ نفر به شیوه خوشه‌ای چندمرحله‌ای گزینش شد. برای گردآوری اطلاعات، سه پرسشنامه استاندارد شامل مقیاس تاب‌آوری کونور دیویدسون، پرسشنامه انگیزش تحصیلی هارتر و مقیاس خودکارآمدی تحصیلی میجلی به کار رفت. داده‌ها با روش‌های آمار توصیفی و استنباطی تحلیل گردید. یافته‌ها نشان داد که نمرات هر سه متغیر در حدود میانگین و در دامنه نرمال توزیع شده‌اند. ضرایب همبستگی، رابطه مثبت و معناداری میان تمام متغیرها را تأیید کردند؛ بالاترین همبستگی بین خودکارآمدی و انگیزش با ضریب ۰٫۶۵۲ مشاهده شد. نتایج تحلیل رگرسیون حاکی از آن بود که تاب‌آوری به تنهایی توان پیش‌بینی خودکارآمدی را دارد، اما وقتی انگیزش وارد مدل می‌شود، قدرت پیش‌بینی به شکل چشمگیری افزایش می‌یابد. ضمن اینکه انگیزش نقش یک واسطه جزئی بین تاب‌آوری و خودکارآمدی ایفا می‌کند. این نتایج نشان می‌دهد که اگر برنامه‌هایی برای تقویت همزمان تاب‌آوری و انگیزش دانش‌آموزان طراحی شود، خودکارآمدی تحصیلی آن‌ها نیز ارتقاء خواهد یافت. بنابراین، لازم است متولیان آموزشی و روان‌شناسان تربیتی، مداخلاتی هدفمند برای بهبود عملکرد تحصیلی و تأمین حمایت روانی نوجوانان در دستور کار قرار دهند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

amining the Combined Role of Psychological Resilience, Academic Self-Efficacy, and Achievement Motivation Among 14- and 15-Year-Old Male Students in Kashan

نویسندگان English

mohsen niazi 1
saeid khalaj amirhoseini 2
1 Prof. Department of Social Sciences, Concentration in Cultural Studies, Faculty of Humanities and Law, University of Kashan, Kashan, Iran.
2 Department of Social Sciences, Concentration in Cultural Studies, Faculty of Humanities and Law, University of Kashan, Kashan, Iran.
چکیده English

In recent years, research in educational psychology, behavioral sciences, and sociology has placed great emphasis on the role of psychological variables such as intrinsic motivation, belief in one's personal abilities (self-efficacy), and the capacity to cope with academic difficulties (resilience). This study aimed to determine the relationship among these three components in a group of 14- and 15-year-old male students in Kashan, Iran. The research method was descriptive-correlational. The statistical population consisted of 14- and 15-year-old male students enrolled in the 2025–2026 academic year. From this population, a sample of 365 students was selected using multi-stage cluster sampling. To collect data, three standardized questionnaires were used: the Connor-Davidson Resilience Scale, the Harter Academic Motivation Questionnaire, and the Midgley Academic Self-Efficacy Scale. Data were analyzed using descriptive and inferential statistical methods. Findings indicated that the scores for all three variables were distributed around the mean and within the normal range. Correlation coefficients confirmed a positive and significant relationship among all variables; the highest correlation was observed between self-efficacy and motivation, with a coefficient of 0.652. Regression analysis showed that resilience alone could predict self-efficacy, but when motivation was entered into the model, predictive power increased significantly. Moreover, motivation played a partial mediating role between resilience and self-efficacy. These results suggest that if programs designed to simultaneously enhance students' resilience and motivation are implemented, their academic self-efficacy will also improve. Therefore, educational administrators and educational psychologists should prioritize targeted interventions to improve academic performance and provide psychological support for adolescents.

کلیدواژه‌ها English

'
Motivation'
Psychological Resilience'
Academic Self-Efficacy'
, '
Kashan'
اصلانی، فرشید و محمدی، مرضیه (1404). " تأثیر کمال‌گرایی بر انگیزش با نقش میانجی خودکارآمدی و تاب‌آوری روان‌شناختی"، پژوهش‌های روانشناختی در مدیریت، دانشگاه حضرت معصومه (س). 90-61.
سعادت، سجاد، اعتمادی، عذرا، نیلفروشان، پریسا (1394).  "رابطه تاب آوری و سبک های دلبستگی با پیشرفت تحصیلی دانشجویان". پژوهش در آموزش علوم پزشکی. 46.
سعادت، سجاد، کرد، نوشین و جلالی، مرضیه (1398). "نقش سرمایه‌های روانشناختی (خودکارآمدی، امیدواری، تاب‌آوری و خوش‌بینی) در انگیزه پیشرفت دانشجویان"، رویش روانشناسی، 167.
فاضل، زهراسادات و یزدخواستی، فریبا (1395). "رویکردهای نوین آموزشی دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه اصفهان". 126-107.
نعمتی، شهروز، بدری گرگری، رحیم و شریف چینی بلاغ، هاجر (1398). "رابطه امیدواری، خودکارآمدی و تاب‌آوری تحصیلی با انگیزش تحصیلی دانش‌آموزان دارای نارسایی‌های جسمی- حرکتی"، فصلنامه کودکان استثنایی، 70-61.
همتی، رضا و غفاری، مسعود (1395). "رویکردهای نوین آموزشی دانشکده علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه اصفهان". 106-87.