رویکردی نو بر  آموزش مدارس

رویکردی نو بر آموزش مدارس

نقش رفتار و کیفیت تدریس معلمان در ارتقاء آموزش؛ از تعامل و نشاط تا خشونت در مدرسه

نوع مقاله : علمی مروری

نویسندگان
1 دانشیار، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
2 کارشناسی ارشد جامعه‌شناسی، گروه جامعه‌شناسی، دانشکدۀ علوم اجتماعی، دانشگاه علامه طباطبائی (ره)، تهران، ایران.
3 کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی، گروه علوم اجتماعی، دانشکدۀ علوم انسانی، دانشگاه کاشان، کاشان، ایران.
چکیده
کیفیت آموزش در نظام تعلیم و تربیت، در پیوند با کیفیت تدریس و چگونگی تعامل معلم با دانش‌آموز شکل می‌گیرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی نقش رفتار و کیفیت تدریس معلمان بر ارتقاء آموزش، افزایش نشاط و شادابی در محیط یادگیری، کاهش خشونت در مدرسه و تبیین نقش الگویی آنان در شکل‌دهی نگرش‌ها و رفتارهای آیندۀ دانش‌آموزان انجام شده است. این پژوهش با رویکرد توصیفی – تحلیلی و بر پایۀ شیوۀ اسنادی – کتابخانه‌ای، با بررسی منابع علمی و اسناد مرتبط انجام شده است. مباحث نشان می‌دهد که تدریس، فرآیندی منظم و هدفمند است که در تعامل و رابطۀ متقابل میان معلم و فراگیر شکل می‌گیرد و عواملی مانند رفتار کلاسی، روش تدریس، تدریس سؤال‌محور همراه با مشارکت دانش‌آموزان و توانایی برقراری ارتباط بر کیفیت آن اثرگذارند. دراین‌میان، ارتباط مثبت، مؤثر و حمایتگرانه، در تسهیل یادگیری و تقویت انگیزش دانش‌آموزان اهمیت دارد. همچنین، ایجاد فضایی مبتنی بر احترام متقابل، حمایت عاطفی، امنیت روانی و نشاط، می‌تواند اثربخشی فرآیند آموزش را افزایش دهد و زمینۀ رشد دانش‌آموزان را فراهم سازد. درمقابل، رفتارهای خشونت‌آمیز در مدرسه می‌توانند فرآیند آموزش و پرورش را تحت تأثیر قرار دهند و پیامدهای نامطلوبی برای دانش‌آموزان به‌همراه داشته باشند. برآیند مباحث نشان می‌دهد که توجه همزمان به کیفیت تدریس، ارتباط معلم و دانش‌آموز، شادی و نشاط و پیشگیری از خشونت، در ارتقاء کیفیت آموزش اهمیت دارد.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

The Role of Teachers’ Behavior & Teaching Quality in Enhancing Education; From Interaction & Vitality to School Violence

نویسندگان English

Mohammad Ganji 1
Mohammad Yasin Pouraskari 2
Mohammad Amin Hassanpour 3
1 Associate Professor, Department of Social Sciences, Faculty of Humanities, University of Kashan, Kashan, Iran.
2 M.A. of Sociology, Department of Sociology, Faculty of Social Science, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
3 M.A. of Social Science Research, Department of Social Sciences, Faculty of Humanities, University of Kashan, Kashan, Iran.
چکیده English

The quality of education within the education system is shaped by the quality of teaching & the way teachers interact with students. The present study was conducted with the aim of examining the role of teachers’ behavior & teaching quality in improving education, increasing vitality & liveliness in the learning environment, reducing violence in schools, & explaining their role as models in shaping students’ future attitudes & behaviors. This study was conducted using a descriptive-analytical approach & a documentary & library-based method, drawing on relevant scholarly sources & documents. The discussions indicate that teaching is a systematic & purposeful process that takes shape through interaction & a reciprocal relationship between the teacher & the learner, & that factors such as classroom behavior, teaching methods, question-based teaching accompanied by student participation, & the ability to establish communication affect its quality. In this regard, positive, effective, & supportive communication is important in facilitating learning & strengthening students’ motivation. Furthermore, creating an environment based on mutual respect, emotional support, psychological safety, & vitality can increase the effectiveness of the educational process & provide the conditions for students’ development. In contrast, violent behaviors in schools can affect the process of education & upbringing & have undesirable consequences for students. Overall, the discussions indicate that simultaneous attention to teaching quality, teacher–student communication, happiness & vitality, & violence prevention is important for improving the quality of education.

کلیدواژه‌ها English

Quality of education
Teaching quality
Teacher–student communication
Vitality in education
School violence
اقدسی، س.، کیامنش، ع.، مهدوی هزاره، م.، و صفرخانی، م. (۱۳۹۳). تعامل معلم – دانش‌آموز در کلاس درس مدارس موفق و ناموفق: مطالعۀ موردی از مدارس ابتدایی شرکت‌کننده در آزمون پرلز ۲۰۰۶ و تیمز ۲۰۰۷. فصلنامۀ علمی – پژوهشی تعلیم و تربیت، ۳۰(3)، ۹۳-۱۲۰.
امیری، ج. (۱۴۰۰). رابطۀ توسعۀ حرفه‌ای معلمان با عملکرد تحصیلی با تأکید بر نقش میانجی پیوند با مدرسه دانش‌آموزان پسر متوسطۀ دوم. فصلنامۀ مدیریت و چشم‌انداز آموزش، (3)، ۱۳۹-۱۶۶.
ارزانی، ن.، درویشی، ح.، و زارعیان، م. (۱۳۹۴). بررسی عوامل شاداب‌سازی مدارس بر پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان. نشریۀ مهارت‌های روان‌شناسی تربیتی، ۶(3)، ۸۷-۹۸.
اسحاقیان، م.، و عمادزاده، م. (۱۳۸۲). کیفیت در نظام تعلیم و تربیت، شاخص‌های کیفیت در نظام تعلیم و تربیت (سطح خرد)، قسمت دوم. فصلنامۀ آموزه، (20)، ۷-۱۴.
اسدیان، س. (۱۳۹۷). تأثیر فضای شاد و خنثی کلاس درس بر نگرش دانش‌آموزان به برنامۀ درسی آموزش ریاضیات. مجلۀ علمی پژوهشی پژوهش‌های برنامۀ درسی (انجمن مطالعات برنامۀ درسی ایران)، ۸(1)، ۸۵-۱۰۳.
بازرگان، ز.، و غلامعلی لواسانی، م. (۱۳۸۲). خشونت بدنی در مدرسه و راهکارهایی برای پیشگیری و کاهش آن. فصلنامۀ نوآوری‌های آموزشی، ۲(6)، ۱۳-۳۰.
بازرگان، ز.، صادقی، ن.، و غلامعلی لواسانی، م. (۱۳۸۲). بررسی وضعیت خشونت کلامی در مدارس راهنمایی شهر تهران: مقایسۀ نظرات دانش‌آموزان و معلمان. مجلۀ روان‌شناسی و علوم تربیتی، ۳۲(1)، ۱-۲۸.
بال، س. (۱۳۷۳). انگیزش در آموزش و پرورش (س.ع.ا. مسدد، مترجم). انتشارات دانشگاه شیراز.
برزگر، س.س.، و کرمی، ل. (۱۳۹۴). ارتقاء کیفیت آموزشی در مدارس. نخستین همایش بین‌المللی مدیریت آموزشی ایران.
تورانی، ح. (۱۳۸۰). الگویی برای ارتقاء مستمر کیفیت در فرآیند برنامۀ درسی دورۀ ابتدایی. فصلنامۀ تعلیم و تربیت، ۱۷(2)، ۴۷-۷۰.
جمالی، ج.، و سلطانی، م. (۱۳۹۹). تأثیر خصوصی‌سازی مدارس و مدیریت آن بر کیفیت آموزش در ایران. فصلنامۀ جهان نوین، ۳(12)، ۳۵-۴۸.
دارایی، ب. (۱۳۹۳). سکان‌دار محیط یادگیری: نگاهی به ارتباط انسانی معلم و دانش‌آموز. رشد معلم، ۳۰(۷ و ۸)، ۵۲-۵۳.
فاضلیان، پ.، و عظیمی، ص. (۱۳۹۳). بررسی دیدگاه معلمان در مورد چگونگی شاداب‌سازی مدارس با توجه به استانداردهای کالبدی طراحی فضاهای آموزشی. پژوهش‌های تربیتی،(29)، ۴۱-۶۱.
فروم، ا. (۱۳۶۱). آناتومی ویران‌سازی انسان (ا. صبوری، مترجم). انتشارات پویش.
قادرپور، ث.، و مرنضی‌نژاد، ن. (۱۴۰۰). تجربۀ زیستۀ معلمان دورۀ ابتدایی از دلایل افزایش خشونت علیه معلمان. دوفصلنامۀ علمی تخصصی پژوهش در آموزش ابتدایی، ۳(5)، ۷۶-۸۹.
قاسم‌زاده، ا.، عباسیان، ح.، و محمودی، ی. (۱۴۰۰). بررسی مشکلات رفتاری دانش‌آموزان در مدارس: مؤلفه‌ها و ارائۀ راهکارهای مقابله با آن. فصلنامۀ علمی تخصصی مطالعات کاربردی در علوم اجتماعی و جامعه‌شناسی، ۴(1)، ۳۵-۴۶.
قدرتی، ر.، و دایی‌زاده، ح. (۱۴۰۳). شناسایی ابعاد تسهیم دانش در راستای توسعۀ سلامت در اداره‌های آموزش و پرورش استان مازندران. نشریۀ رویکردهای نوین در مدیریت آموزش و علوم سلامت، ۱(2)، ۱-۱۲.
قدم‌پور، ع.، قره‌ویسی، س.، و سلیمانی، م. (۱۴۰۲). بررسی رابطۀ میان پیوند با مدرسه و خودکارآمدی تحصیلی: نقش واسطه‌ای کیفیت ارتباط معلم – دانش‌آموز. فصلنامۀ تعلیم و تربیت، ۳۹(4)، ۷۷-۹۱.
کریمی، ب.، و فتحی آذر، ا. (۱۳۸۵). تأثیر برخورد مناسب معلم بر سبک‌های مقابله‌ای بدررفتاری و ضداقتدار دانش‌آموزان مقطع ابتدایی. دوماهنامۀ علمی – پژوهشی دانشور رفتار، ۱۳(18)، ۲۱-۳۲.
کریمی، ف. (۱۳۹۰). بررسی انواع خشونت کلامی و عوامل پدیدآورندۀ آن از نظر دانش‌آموزان و معلمان. پژوهشنامۀ حقوقی، ۲(2)، ۸۵-۱۰۲.
کرد، ا.، آژند، م.، و حاتمی‌فر، ی. (۱۴۰۳). تأثیر رفتار معلم بر دانش‌آموزان از دیدگاه روان‌شناسی. مجلۀ علمی اختلالات جنسی و روانی، ۲(3)،۱-۱۷.
لاری، ن.، حجازی، ا.، اژه‌ای، ج.، و جوکار، ب. (۱۳۹۸). ادراک معلمان از عوامل مؤثر بر ارتباط معلم – دانش‌آموز: تحلیل پدیدارشناسی. فصلنامۀ نوآوری‌های آموزشی، ۱۸(70)، ۵۳-۸۰.
محمدی‌نژاد، ع.، و نیکبخت، ا. (۱۴۰۰). تأثیر کیفیت رابطۀ معلم – دانش‌آموز و کیفیت محیط آموزشی بر اشتیاق تحصیلی دانش‌آموزان دبستانی در تهران. پژوهش و نوآوری در تربیت و توسعه، ۳(4)، ۲۰-۳۰.
مرادی، آ.، یعقوبی، ا.، و یوسف‌زاده، م. (۱۳۹۷). پیش‌بینی شادمانی دانشجویان با توجه به مؤلفه‌های برنامۀ درسی پنهان. اندیشه‌های نوین تربیتی دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه الزهرا (س)، ۱۴(2)، ۲۱۹-۲۴۷.
معروفی، ی.، کیامنش، ع.، مهرمحمدی، م.، و علی‌عسکری، م. (۱۳۸۶). ارزشیابی کیفیت تدریس در آموزش عالی: بررسی برخی دیدگاه‌ها. فصلنامۀ مطالعات و برنامۀ درسی، ۱(5)، ۸۱-۱۱۲.
میرکمالی، س.م. (۱۳۷۹). رهبری و مدیریت آموزشی. انتشارات یسطرون.
ناصری جهرمی، ر.، محمدجعفری، خ.، علوی، س.و.، و میرغفاری، ف. (۱۳۹۹). طراحی اعتباریابی چارچوب برنامۀ درسی ذهن شاد در دورۀ ابتدایی – رویکرد ترکیبی. مجلۀ علمی پژوهشی پژوهش‌های برنامۀ درسی (انجمن مطالعات برنامۀ درسی ایران)، ۱۱(2)، ۱۵۴-۱۷۸.
نقیه، م. (۱۳۸۹). ظرافت‌های معلمی: ۶۷۸ نکتۀ کاربردی برای معلمان و دبیران. انتشارات بین‌المللی گاج.
نیازآذری، ک. (۱۳۹۳). بررسی تأثیر شادابی و نشاط در پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان متوسطۀ شهر ساری. دوفصلنامۀ مطالعات برنامه‌ریزی آموزشی، ۲(3)، ۳۵-۵۷.
عابدی، ا.، و میرزائی، پ. (۱۳۸۵). مقایسۀ اثربخشی روش‌شناختی – رفتاری فوردایس و روش آموزش مهارت‌های اجتماعی در افزایش میزان شادی دانش‌آموزان دبیرستان‌های اصفهان. اندیشه‌های نوین تربیتی دانشکدۀ علوم تربیتی و روان‌شناسی دانشگاه الزهرا (س)، ۲(3 و ۴)، ۵۹-۷۱.
عبدی‌زرین، س.، و علیاری، ص. (۱۳۹۹). تأثیر صمیمیت و بدرفتاری معلم در اعتبار معلم. دوفصلنامۀ علمی – ترویجی راهبردهای نوین تربیت معلمان، ۶(10)،۳۳-۶۱.
عسگری، ف.، و محجوب مؤدب، ه. (۱۳۸۹). مقایسۀ ویژگی‌های تدریس اثربخش از دیدگاه مدرسین و دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی گیلان. نشریۀ گام‌های توسعه در آموزش پزشکی، ۷(1)،۲۶-۳۳.
راستگو، ب.، و احمدی، ص. (۱۳۹۹). مروری بر تدریس اثربخش، عوامل مؤثر در تدریس معلمان و معرفی روش‌هایی برای پویاترکردن تدریس. فصلنامۀ رویکردهای پژوهشی نوین در مدیریت و حسابداری، ۴(44)، ۲۰۱-۲۱۰.
ربانی، ز.، و حجازی، ا. (۱۳۹۸). انگیزش و هیجان‌های تحصیلی بر اساس نیم‌رخ‌های درگیری تحصیلی دانش‌آموزان دورۀ اول متوسطۀ شهر تهران. مجلۀ مطالعات آموزش و یادگیری، ۱۱(1) ، ۱-۲۵.
رئیسی سرمیچی، ر.، و ناستی‌زایی، ن. (۱۴۰۱). اثر خشونت بر تحصیل‌گریزی، خوش‌بینی تحصیلی و سرزندگی تحصیلی دانش‌آموزان. نشریۀ علمی پژوهش در نظام‌های آموزشی، ۱۶(57)، ۲۲-۳۶.
رضایی، ع.، حیدری، ز.، و حیدری، ف. (۱۴۰۲). تأثیر رفتار معلم بر قانون‌پذیری دانش‌آموزان. کنفرانس بین‌المللی (روان‌شناسی، علوم تربیتی و سبک زندگی)
ساعدی، ر.، و قادری، م. (۱۴۰۲). قوم‌نگاری انتقادی الگوهای بر تدریس معلمان ابتدایی. پژوهش‌های کیفی در برنامۀ درسی، ۴(12)، ۶-۳۳.
سگاری، د.، و ناستی‌زایی، ن. (۱۴۰۲). اثر خشونت معلم بر هیجانات مثبت و منفی تحصیلی و اضطراب مدرسه. فصلنامۀ نوآوری‌های پژوهشی، ۲۲(85)، ۱۰۷-۱۲۶.
سلیمی، س.ح. (۱۳۸۲). بررسی رابطۀ چگونگی رفتار معلم با نظم‌پذیری دانش‌آموزان دبیرستانی. نوآوری‌های آموزشی، ۲(6، )۹۳-۱۰۶.
سمازیس، ف.، و مصدقی نیک، ف. (۱۴۰۳). نقش واسطه‌ای نیازهای بنیادین روان‌شناختی و شادکامی در رابطۀ میان سبک‌های تعامل معلم – دانش‌آموز با کفایت اجتماعی دانش‌آموزان. انجمن جامعه‌شناسی آموزش و پرورش ایران، ۱۰(2)، ۳۷۰-۳۸۴.
شریفی، ز.، غریب وند نوترکی، ف.، طاهری حاجیوند، ب.، و طاهری‌نژاد، ط. (۱۴۰۱). تأثیر هیجانات مثبت معلمان و تأثیر بر روی دانش‌آموزان. هفتمین کنفرانس ملی نوآوری و تحقیق در مدیریت، روان‌شناسی و آموزش و پرورش.
شمشیری، ب.، و دستوری، ن. (۱۳۹۶). جایگاه شادی در نظام آموزشی ایران. دومین کنفرانس ملی پژوهش‌های نوین ایران و جهان در روان‌شناسی، علوم تربیتی و مطالعات اجتماعی.
زاهد بابلان، ع.، و معینی‌کیا، م. (۱۳۸۹). بررسی وضعیت تعامل کلامی معلمان – دانش‌آموزان در جریان تدریس و ارتباط آن با پیشرفت تحصیلی دانش‌آموزان مدرسه‌های ابتدایی شهرستان اردبیل. مجلۀ علوم تربیتی دانشگاه شهید چمران اهواز، ۶(2)، ۱۱۱-۱۲۶.